สัมภาษณ์ ไกลก้อง ไวทยการ (@klaikong) ผู้จัดการทั่วไป สถาบัน ChangeFusion ภายใต้มูลนิธิบูรณะชนบทแห่งประเทศไทย เรื่องความเคลื่อนไหว “ข้อมูลภาครัฐแบบเปิด” หรือ “ข้อมูลสาธารณะแบบเปิด” (Open Government Data หรือ Open Public Data) กับความจำเป็นของสังคมไทยที่ภาครัฐจะต้องเปิดเผยข้อมูลให้สาธารณะเข้าถึงได้ เพื่อให้ทุกภาคส่วนสามารถร่วมพัฒนาประเทศไปพร้อม ๆ กัน ด้วยการตัดสินใจบนข้อมูลที่รอบด้าน ในสถานการณ์โลกที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว

(สัมภาษณ์โดย อาทิตย์ สุริยะวงศ์กุล (@bact) ระหว่างเวิร์กช็อป “Open Data Hackathon” ที่ บริษัท โอเพ่นดรีม จำกัด กรุงเทพ 4 ธ.ค. 2553; ภาพประกอบโดย @bact, @kengggg, และ @klaikong ตามสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ คลิกที่ภาพเพื่อดูสัญญา)

อาทิตย์: วันนี้นักพัฒนาซอฟต์แวร์เขามาทำอะไรกัน ที่งาน Open Data Hackathon นี้ ?

ไกลก้อง: วันนี้มาเจอกลุ่มคนที่อยากเห็นข้อมูลของภาครัฐ ถูกนำไปใช้ประโยชน์หลายๆ ด้้านด้วยกัน และอยากเห็นว่าทำไม ประเทศนี้เนี่ย เวลาจะทำอะไรแล้วข้อมูลมันหายากมาก ๆ

งาน Open Data Hackathon นี้ จัดพร้อมกันทั่วโลก 4 ธันวาคม หลัก ๆ ในวันนี้ ก็มาดูกันว่า ข้อมูลภาครัฐ โดยเฉพาะประเทศไทย มันมีข้อมูลอะไรเปิดเผยออกมาบ้าง และมันจะเอามาทำของเจ๋ง ๆ ทำให้เห็นชุดข้อมูล ทำให้เห็นว่า เช่น สถานการณ์โรคระบาด ข้อมูลราคากลางเกษตรจะทำประโยชน์กับคนทั่วไปได้บ้าง ถ้าจะทำข้อมูลสำหรับตรวจสอบนักการเมือง จะทำไงได้บ้าง

ซึ่งข้อมูลหลาย ๆ อย่างเอง ก็มีเปิดเผยอยู่ในอินเทอร์เน็ตแล้ว แต่เราก็พบว่า มันไม่ง่ายนักที่จะดึงข้อมูลเหล่านั้นมาใช้ประโยชน์ต่อได้ เช่น การมาเขียนเป็นแอพพลิเคชั่น การเอามานำเสนอเป็นข้อมูลที่เข้าใจง่าย เป็นภาพ เป็นกราฟ เป็นอะไรที่เอาไปใช้ตัดสินใจได้ทันที

อาทิตย์: ที่บอกว่าไม่ง่าย มันไม่ง่ายยังไง อะไรคืออุปสรรค ?

ไกลก้อง: อย่างแรกก็คือ เรื่องมาตรฐานข้อมูลเนี่ย ประเทศเราทำไม่ได้จริงซะที คุยกันมานานแล้ว ว่าจะต้องมีระบบมาตรฐาน จะต้องมี standard อะไรต่าง ๆ XML ฯลฯ แต่ถึงทุกวันนี้ เท่าที่เห็น ร้อยละ 80 ข้อมูลก็ยังอยู่ในรูปแบบ PDF ซึ่งอันนี้มันสะท้อนเรื่องวิธีคิดว่า ข้อมูลนี้ก็ยังเป็นข้อมูลของหน่วยงานนั้นอยู่ ถ้าอยากได้ข้อมูลดิบ (raw data) เพื่อจะเอาไปใช้ก็ต้องขออนุญาตก่อน เพราะ PDF มันเอาไปใช้ทำอะไรต่อไม่ได้ ไฟล์ PDF มันสะท้อนความเป็นเจ้าเข้าเจ้าของของข้อมูลอยู่

อาทิตย์: อะไรคือปัญหาของ PDF ไฟล์ PDF มันก็เป็นมาตรฐานเอกสารไม่ใช่หรือ อันนี้ก็เป็นมาตรฐาน ทำไมถึงเป็นปัญหา ?

ทีม Opendream ไปร่วมรายงาน MCOT dot Net เพื่อร่วมพูดคุยไอเดียเรื่องข้อมูลภาครัฐแบบเปิด (Open Government Data) แบบคร่าว ๆ และคุยถึงเรื่องประสบการณ์ที่แต่ละคนเคยเจอกับการพยายามเข้าถึงข้อมูลภาครัฐ

แนวคิดโดยรวมคือหาความเป็นไปได้ในการที่จะทำการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ -- ที่สามารถเปิดเผยได้ -- ไม่ว่าจะเป็นเอกสารหรือข้อมูลทางสถิติ ผ่านทางอินเทอร์เน็ตและการเปิดให้เข้าถึงผ่าน API

วีดิโอเจ๊งไปหลายนาทีแรก เหลือแต่ห้านาทีสุดท้าย ขอบคุณ @yoware สำหรับวีดิโอครับ

(@untsamphan ฝากประชาสัมพันธ์ OpenDocument ด้วย เป็นมาตรฐานเอกสารสำนักงาน พวกเอกสาร ตารางคำนวณ สไลด์นำเสนอ ฯลฯ ซึ่งอันนี้ตรงกับหลักการ ปลอดกรรมสิทธิ์ (non-proprietary))